Loopbaanoriëntatie met sociale media

Loopbaanoriëntatie met sociale media

Profileren, reflecteren, oriënteren

Solliciteren met een tweet, jezelf presenteren aan potentiële werkgevers met een video op YouTube, gescout worden via LinkedIn… sociale media zijn de wereld van werk en loopbaan ingrijpend aan het veranderen. Wat betekent dat voor het onderwijs? Hoogste tijd voor een oriëntatie op loopbaanoriëntatie 3.0! Door: Erno Mijland Het is 2013. Ik sta voor een zaal vol docenten Nederlands en vraag: ‘Wie van jullie leert leerlingen een sollicitatiebrief schrijven?’ Alle handen gaan de lucht in. Ik heb nog een vraag: ‘Wie van jullie leert leerlingen profielteksten schrijven? Je weet wel, die korte tekstjes waarin je in enkele zinnen vertelt wie je bent, waar je goed in bent en waar je voor gaat. Het soort teksten dat je vindt in de profielen op LinkedIn of Twitter.’ Het blijft stil in de zaal. Sociale media leren gebruiken in het kader van je loopbaan… het is in het onderwijs nog een blinde vlek. PROJECT STIMULERING LOB Voor de VO-Raad is een recent onderzoek van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) aanleiding om het thema ‘sociale media en loopbaanoriëntatie’ op de kaart te zetten. Scholieren vertellen in dit onderzoek dat ze op school meer tijd en aandacht willen voor het werken aan en nadenken over hoe ze later hun boterham gaan verdienen. Waarom sociale media? Enerzijds beïnvloeden sociale media de wereld van werk, anderzijds is een overgrote meerderheid van de leerlingen actief op sociale media. In het kader van het project Stimulering LOB organiseerde de VO-Raad in december samen met KPC Groep een symposium over het thema. Experts, schoolleiders, docenten, begeleiders en leerlingen uit het onderwijsveld deelden er hun kennis en ervaringen, onder andere uit een door KPC Groep begeleide pilot waarin zes vmbo-scholen ervaringen opdeden met het gebruik van sociale media als Facebook, Ning, Edmodo en Peppels.net. GESCREEND! Mariëlle Rutten van KPC Groep coördineerde de pilot. Ze doet al drie jaar onderzoek naar het onderwerp. ‘Sociale media raken op allerlei manieren aan de wereld van werk. Zo blijkt uit onderzoek dat 90% van de werkgevers kandidaten voor een baan eerst online screent. De vraag wat er dan over jou te vinden is op sociale media is relevant. Daar moet je leerlingen bewust van maken. Solliciteren gebeurt verder steeds minder vaak met de traditionele brief en een CV. Het gaat erom dat je online zichtbaar bent, laat zien wat je al doet en kunt. Ook het goed gebruik leren maken van je online netwerk vergroot je kansen op de arbeidsmarkt. Maar hoe leg je slim en effectief contacten via sociale media? Door met dit soort vragen aan de slag te gaan, sla je een dubbele slag: je bent immers en passant ook bezig met het vergroten van de mediawijsheid van je leerlingen.’ DIALOOG Sociale media zijn volgens Rutten daarnaast bijzonder geschikt als extra middel om de dialoog over loopbaan te faciliteren. ‘Je kunt via sociale media je ervaringen delen, reacties geven en krijgen, niet alleen van je eigen leraar of loopbaanbegeleider, maar ook van medeleerlingen en van stagebegeleiders en anderen die je kent vanuit het werkveld.’ Tijdens een van de workshops op de studiedag laten leerlingen Donya, Romy en Rebecca van het Groenhorst College in Almere zien hoe dat werkt in de online omgeving Peppels. ‘We hebben allemaal een profiel’, vertelt Romy. ‘Mijn medeleerlingen en leraar kunnen daarop reageren.’ Romy laat haar profiel zien. ‘Ik heb een foto van hout als achtergrond, omdat ik later boswachter wil worden en omdat het een rustige foto is.’ De leerlingen laten zien hoe ze kunnen bloggen over ervaringen tijdens stages of in bijbaantjes, hoe ze kunnen reageren op ‘advertenties’ van organisaties, hoe ze hun portfolio kunnen bijhouden en aan opdrachten kunnen werken in het kader van de loopbaanoriëntatielessen. Een van die opdrachten is het maken van een filmpje over een talent, iets waar je goed in bent. De leerlingen laten een filmpje zien waarin de kwaliteit ‘behulpzaamheid’ wordt verbeeld… een leerling houdt de deur open voor een ander. Of ze ook hun eigen sociale media gebruiken in dit kader? Donya: ‘Nee, die gebruik ik alleen voor vrienden. En als ik iemand uit mijn familie ken die me misschien kan helpen aan een stageplaats, dan bel ik op of stuur ik een mailtje.’ De leerlingen kunnen vanuit Peppels.net hun berichtjes doorplaatsen op Twitter en Facebook, maar daar maken ze nog geen gebruik van. ‘Peppels is voor school, ik houd dat liever apart’, zegt Rebecca. Het idee is dat de leerlingen ook na het verlaten van de school van Peppels gebruik blijven maken. Ze kunnen dan een nieuwe lichting leerlingen helpen met advies en misschien wel een leuke stageplaats. FACEBOOK Waar Peppels speciaal ontwikkeld is voor loopbaanoriëntatie experimenteren scholen ook met populaire platforms als Facebook. Zo kun je in een besloten Facebook-groep een dialoog voeren ter voorbereiding op een meeloopdag naar aanleiding van een vraag: wat zou je leuk vinden om te gaandoen? De leraar begeleidt, maar leerlingen reageren ook op elkaar en geven elkaar tips. Op Prinsentuin Andel gebruikt men de online elektronische leeromgeving Edmodo, die qua gebruiksmogelijkheden veel weg heeft van Facebook. Een van de opdrachten is om de ervaringen tijdens de stage te noteren volgens een gegeven format. Aan de hand van deze beschrijvingen worden de loopbaangesprekken gevoerd. KIES Wat maakt het inzetten van sociale media voor loopbaanoriëntatie krachtig? Rutten presenteert een eenvoudig model van vier aandachtspunten waarvan de eerste letters het woord KIES vormen: ‘Houd het Klein. Zorg voor Interactie. Geef leerlingen Eigenaarschap. En zorg voor veiligheid, ofwel: houd het Safe.’ De aandachtspunten komen gedurende de studiedag regelmatig terug in vragen en dilemma’s van de deelnemers. Zoals: hoe besloten wil je je leerlingen laten werken als je je leerlingen juist wilt leren zich naar buiten toe te presenteren? Hoe kun je de door jou opgebouwde inhoud en netwerken in een ‘schoolse’ toepassing meenemen naar een professioneel platform, zoals LinkedIn? En kies je voor sociale media die leerlingen al gebruiken, of breid je hun palet juist uit met andere toepassingen? De VO-Raad heeft een brochure samengesteld met zes suggesties om sociale media in te zetten voor loopbaanoriëntatie en -begeleiding. Meer informatie: www.vo-raad.nl/dossiers/loopbaanorientatie.